مدیرعامل | از شرح وظایف تا تنظیم قرارداد
این روزها بهدلیل وضعیت اقتصادی کشور، بحث درباره حقوق و دستمزد کارکنان شرکتها بهشدت مورد توجه است. هر شرکتی، با هر اندازه و مقیاسی که فعالیت میکند، به نیروهای گوناگونی برای ادامه کار خود نیاز دارد. یکی از این نیروهای کلیدی، مدیرعامل است که بهدلیل نقش حیاتیاش در شرکت، از اهمیت و توجه ویژهای برخوردار است. این اهمیت نقش مدیرعامل در شرکت ها، پرسشهای زیادی را درباره حقوق و دستمزد او در ذهن کارکنان شرکت و دیگر افراد به وجود میآورد. در این مقاله به موضوع حقوق و دستمزد مدیرعامل و روشهای تعیین آن میپردازیم.
فهرست مطالب
مدیر عامل کیست؟
به شخص حقیقی که توسط هیات مدیره انتخاب شده و امکان دارد از اعضای هیات مدیره و یا فردی از خارج باشد، مدیر عامل می گویند. مدیر عامل جزو سمت های شغلی با درجه ی بالا در سازمان است و اگر به درستی انتخاب نگردد پیامد های جبران ناپذیری برای شرکت به همراه خواهد داشت. رئیس هیات مدیره را نمی توان به عنوان مدیر عامل انتخاب نمود مگر اینکه سه چهارم اعضایی که در مجمع عمومی عادی حاضر هستند به انتخاب او رای بدهند. مدت مدیریت مدیر عامل نباید از مدت عضویتش در هیات مدیره بیشتر باشد.
برای کنترل و نظارت کردن بر عملکرد مدیر عامل و جلوگیری از خطای او، در اساسنامه ی موجود در شرکت و یا در مجمع تشکیل شده برای انتخاب مدیران، مقرر میشود که منعقد شدن قرارداد ها و صدور چک باید با امضای دو نفر از مدیران شرکت و مهر شرکت صورت گیرد.
اعضای هیات مدیره مقامات مافوق مدیر عامل هستند که برنامه ها و استراتژی های کلی را در جلسات هیات مدیره عنوان و تدوین می کنند و وظیفه ی اجرای آنها بر عهده ی مدیر عامل است. مدیر عامل نماینده ی شرکت است و وظایف اجرایی را بر عهده دارد.
وظایف مدیر عامل چیست؟
از جمله وظایفی که مدیر عامل بر عهده دارد می توان موارد زیر را عنوان نمود:
- مدیر عامل باید نیروی انسانی، منابع شرکت و فرایند ها را جهت رسیدن به هدف های شرکت هدایت کند.
- وظیفه ی نظارت کردن بر فرایند های شرکت را بر عهده دارد.
- باید چارت سازمانی را تنظیم نموده و چنان چه لازم باشد آن را اصلاح کند.
- استراتژی های تدوین شده توسط هیات مدیره را اجرا می کند.
- گزارش عملکرد های موجود در سازمان و وضعیتی که در آن قرار دارد به هیات مدیره گزارش می دهد.
- بودجه تعیین شده را مدیریت کرده و آن را بین بخش هایی که بودجه به آنها تعلق گرفته تقسیم می کند.
- بر عملکرد مدیران میانی نظارت می کند.
- شاخص های ارزیابی عملکرد کارکنان و بازدهی فرایند ها را مشخص می کند.
- با شرکای تجاری سر میز مذاکره می نشیند و قرارداد لازم با آنها تنظیم و عقد می گردد.
- پیشرفت سازمان را تحت نظارت و بررسی قرار می دهد.
- استراتژی را جهت رشد و افزایش درآمد شرکت، تدوین و برنامه ریزی نماید.
- به صورت منظم با مدیران میانی جلسات لازم جهت بررسی عملکرد سازمان برگذار می گردد.
- در جهت افزایش بازدهی در مقابل استفاده ی کم تر از منابع تلاش می کند.
- سیاست های رفتاری لازم برای کارکنان را تدوین و اجرا می کند از جمله پرداخت پاداش به آنها و یا اجرای یک سری قوانین سازمانی
- عملکرد بخش های مختلف سازمان و میزان بازدهی آن ها را مورد ارزیابی قرار می دهد.
- باید بر سلامت محیط کسب و کار نظارت داشته و اقدامات لازم را اجرا کند و چنان چه لازم است دستوراتی جهت بهبود یافت آنها صدور کند.
- در تنظیم کردن شرح شغل و وظایف کارکنان مشارکت داشته و مطمئن شود وظایف به خوبی به کارکنان ابلاغ شده است.
- مستندات شرکت و چگونگی ثبت آنها را بررسی کند.
- جهت آموزش دادن کارکنان و پیشرفت آنها برنامه ریزی های لازم را انجام دهد.
- با دیگر مدیران و اعضای هیات مدیره باید همکاری داشته باشد.
- میزان هزینه و نگهداری از سرمایه ی شرکت را بابد برآورد کند.
- سود شرکت را در پایان سال بین شرکا تقسیم می کند.
- حساب های سود و زیان و ترازنامه را تنظیم کرده و به هیات مدیره ارائه می کند.
- باید شرکت را در رسیدن به هدف و راهبرد هایش هدایت نماید.
- باید نیروی متخصص و حرفه ای را برای پیشرفت سازمان و رسیدن به اهداف سازمان جذب نماید.
- باید کارهای محول شده به اعضای شرکت را تعریف و مشخص کند.
- باید روند اجرای کار ها و چگونگی انجامشان توسط کارکنان را ارزیابی کند.
- تصمیم گیری های سازمان نهایتا توسط مدیر عامل انجام میشود.
- باید در مواقع بحرانی عملکرد سازمان را به گونه ای قرار دهد که در جهت بهبودی اوضاع سازمان باشد.
اختیارات مدیر عامل
با توجه به نیاز ها و انتظاراتی که از مدیر عامل دارند این اختیارات مشخص می گردد. از جمله اختیارات مدیر عامل می توان موارد زیر را عنوان نمود:
- مدیر عامل می تواند نیروی کار جدید استخدام و جذب نماید.
- اختیار اخراج کردن و تنبیه کردن کارکنان خطاکار به مدیر عامل داده شده است.
- می تواند اسناد و قرارداد های شرکت را امضا نماید.
- به عنوان نماینده ی سازمان در برابر اشخاص ثالث می تواند عمل کند.
- می تواند هر گونه وظیفه ای که هیات مدیره به وی محول کرده را با اختیار خود انجام دهد.
- از دیگر اختیارات مدیر عامل نظارت بر منابع مالی شرکت و مصرف آن است.
- می تواند تجهیزات موجود در شرکت را مدیریت کرده و در صورت نیاز آنها را نگهداری، تعمیر و یا تعویض نماید.
- نظارت کردن بر دفتر های قانونی شرکت
- نگهداری کردن و محافظت کردن از اموال
- رسیدگی کردن به حساب های شرکت و ثبت کردن آنها
- تهیه ی لوازم مورد نیاز برای فعالیت شرکت
- تهیه و تنظیم صورت حساب های سود و زیان شرکت و ترازنامه ی شرکت و ارائه دادن آنها به هیات مدیره
- برآورد کردن میزان هزینه ها
- انجام دادن امور تجاری شرکت و خرید و فروش و انجام معاملات برای سود آوری شرکت
- نظارت بر قرارداد های شرکت با دیگر شرکت ها
- نظارت بر اجرا کردن قوانین موجود در اساسنامه شرکت
- حاضر شدن در جلسات هیات مدیره
مدیر عامل شرکت های تجاری
اعضای هیات مدیره جهت اجرا کردن و انجام دادن تصمیمات شرکت تجاری، فردی را به عنوان مدیر عامل انتخاب کرده و یکسری وظیفه و اختیار به وی می دهند. از جمله اختیارات و وظایف مدیر عامل شرکت های تجاری می توان اجازه ی امضای اسناد شرکت اشاره نمود. در میان شرکت های تجاری، شرکت های با مسئولیت محدود و شرکت های سهامی خاص دارای طرفدار بیشتری هستند، که ما در زیر اختیارات مدیر عامل در این دو شرکت را برایتان بیان می کنیم.
شرکت با مسئولیت محدود
با توجه به ماده ی ۱۰۵ موجود در قانون تجارت، مسئولیت مدیران در این شرکت ها از گستردگی زیادی برخوردار است و مدیر عامل نماینده ی شرکت بوده و هر گونه اقدامی را جهت اداره کردن شرکت میتواند انجام دهد. با توجه به اختیارات داده شده به مدیر عامل برای وی محدودیت ها و قوانینی نیز قرار داده شده است تا اختیارات خود را جهت موارد شخصی و سو استفاده به کار نگیرد، پس مدیر عامل باید طبق آنچه در اساسنامه مشخص گردیده عمل کند.
شرکت های سهامی خاص
با توجه به آنچه در ماده ۱۲۴ قانون تجارت مشخص گردیده مدیر عامل توسط هیات مدیره و از بین اشخاص حقیقی مشخص میشود و میزان اختیارات وی و حق الزحمه ی متعلق به وی به صورت کامل مشخص میشود. قرارد کاری مدیر عامل باید حتما توسط اعضای هیات مدیره امضا شود و مدیر عامل موظف است طبق قانون و آنچه به وی محول شده وظایف خود را انجام دهد .
مسئولیت حقوقی مدیر عامل
مسئولیت حقوقی مدیرعامل از جنبه ی کیفری و حقوقی بستگی به اساسنامه و قانون تجارت دارد.
قرارداد مدیر عامل
مدیر عامل مسئولیت اداره ی شرکت و انجام اقدامات اجرائی شرکت را بر عهده دارد و جزو ارکان اصلی شرکت محسوب میشود و علاوه بر انجام وظایف مدیریتی، به صورت حقوقی نیز دارای مسئولیت هایی می باشد.
قرارداد مدیر عامل قراردادی است که بین شرکت و شخصی که به عنوان مدیر عامل مشخص شده تنظیم میشود. این قرارداد تابع قانون کار نمی باشد و نوعی رابطه ی وکیل و موکل محسوب میشود.
قرار داد منعقد شده بین مدیر عامل و شرکت باید کامل و دقیق بوده و تمام وظایف محوله به مدیر عامل در آن مشخص باشد. از آنجا که مدیر عامل به تمام اطلاعات محرمانه شرکت دسترسی دارد می توان برای جلوگیری از افشای آنها از وی ضمانت اجرا دریافت کرد.
این قرارداد باید شامل تمام خدمات و وظایف مدیرعامل به شرکت و تعهدات شرکت به مدیر عامل باشد و شرکت از تخصص شخص مدیر عامل برای فعالیت های خود استفاده می کند.
حقوق تعلق گرفته به مدیر عامل
از آنجا که مدیر عامل کارگر نیست به او، عیدی، سنوات، مرخصی و حق ماموریت و هرگونه مزایای قانونی تعلق نمی گیرد مگر اینکه در قرارداد وی این حقوق برایش قائل شود. در واقع مدیر عامل رابطه ی وکیل و موکل با هیات مدیره دارد.
در نظر داشته باشید بیمه ی بیکاری به افرادی که مدیرعامل یا عضو هیات مدیره هستند تعلق نمی گیرد. مگر اینکه قراردادی به جز قرارداد مدیرعاملی با شرکت و هیات مدیره داشته باشند.
نحوه ی تنظیم قرارداد مدیرعامل
از جمله مفادی که باید در قرارداد مدیر عامل در نظر گرفته شود می توان موارد زیر را عنوان نمود:
ذکر طرفین قرارداد
یک طرف قرارداد شرکت و طرف دیگر شخص در نظر گرفته شده برای سمت مدیر عامل است.
ذکر مبلغ قرارداد
دستمزد مدیر عامل در برابر فعالیتی که برای شرکت انجام می دهد باید در قرارداد ذکر گردد. چنان چه مزایا و یا پاداشی برای مدیر عامل در نظر گرفته شود باید در قرارداد ذکر گردد.
ذکر مدت زمان قرارداد
باید مدیر عامل را برای مدت محدودی انتخاب نمود و چنان چه مدیر عامل شخصی از بین اعضای هیات مدیره است نباید مدت قرارداد وی بیش از ۲ سال باشد.
ذکر تعهدات بین طرفین قرارداد
از قسمت های مهم قرارداد، بیان تعهدات بین طرفین قرارداد است و باید تعهدات هر کدام به تفکیک مشخص گردد.
نکته هایی در رابطه با تنظیم قرارداد مدیر عامل
- برای تنظیم کردن قرارداد مدیر عامل قانونی چون قانون کار وجود ندارد تا با موجب آن باعث ایجاد محدودیت شد البته لازم به ذکر است که محدودیتی نیز برای تنظیم قرارداد طبق قانون کار وجود ندارد.
- ساعات کاری مدیر عامل به صورت ماهانه و یا هفتگی باید در قرارداد ذکر گردد.
- شماره ی صورت جلسه ی تنظیم شده توسط هیات مدیره برای انتخاب مدیر عامل و تاریخ آن باید حتما در قرارداد ذکر شود.
- بیمه و میزان خدمات رفاهی متعلق به مدیر عامل باید در قرارداد مدیر عامل ذکر گردد.
تفاوت قرارداد کار و رابطه ی حقوقی مدیر عامل و شرکت
- در قرارداد کار، میزان مزد و حقوق جزو اصلی ترین موارد عقد قرارداد می باشد ولی مدیر عامل می تواند در شرکت تجاری به صورت مجانی نیز انجام وظیفه کند.
- مدیر عامل شرکت در برابر اشخاص ثالث نیز دارای مسئولیت است ولی در قرارداد کار و رابطه ی کارگر و کارفرما این مسئله وجود ندارد و کارگر تنها در برابر کارفرمای خود مسئولیت دارد.
- مدت مدیریت مدیر عامل حتی بعد از اتمام مدیریتش تا انتخاب مدیر جدید ادامه دارد ولی در قرارداد کار با تمام شدن مدت قرارداد، قرارداد خاتمه پیدا می کند و کارگر در برابر کارفرمای خود تعهدی ندارد.
- مدیر عامل را می توان از طریق دادگاه و یا از طریق هیات مدیره عزل نمود در حالی که در قرارداد کار کارفرما نمی تواند این کار را انجام دهد.
تشابه بین قرارداد وکالت و رابطه ی حقوقی مدیر عامل و شرکت تجاری
- قرارداد مدیر عامل همانند قرارداد وکالت می تواند مجانی و یا با اجرت باشد.
- همانگونه که وکیل نماینده ی فردی در انجام کارها است مدیر عامل نیز نماینده ی شرکت و دارای حق امضا از طرف شرکت است.
- همانگونه که موکل می تواند وکیل خود را عزل نماید مدیر عامل نیز از طرف هیات مدیره می تواند عزل گردد.
با توجه به این شباهت مسئولیت مدیر عامل در برابر شرکت همانند مسئولیت وکیل در برابر موکل خود است.
راهنمای حقوقی
مدیرعامل از مهمترین اعضای یک شرکت است که وظیفه هدایت و رهبری بخشهای مختلف را برعهده دارد. درواقع، هیچ شرکتی را نمیتوان یافت که بدون مدیرعامل بتواند به خوبی به وظایف خود عمل کند. یکی از مهمترین موارد در ارتباط با این شخص، حقوق او بهشمار میرود.
در این مقاله بهطور کامل در مورد حقوق مدیرعامل در شرایط مختلف صحبت شد. در صورتی که شما هم میخواهید یک مدیرعامل برای شرکت خود انتخاب کنید و از وظایف، اختیارات و حقوق او بیاطلاع هستید، میتوانید از مشاوران حقوقی متخصص و با تجربه دوامضا در این زمینه کمک بگیرید تا در آینده دچار مشکلات حقوقی نشوید. امیدواریم با خواندن این مطلب اطلاعات کافی در این زمینه به دست آورید در صورت نیاز به قرارداد کامل مدیرعامل با تیم حقوقی دوامضا در تماس باشید.
سوالات متداول :
مدیرعامل فردی است که توسط هیاتمدیره شرکت برای اجرای امور اجرایی انتخاب میشود. این شخص میتواند از میان اعضای هیاتمدیره یا از خارج از شرکت انتخاب شود.
رئیس هیاتمدیره مسئول تعیین خطمشیها و برنامههای کلان شرکت است، در حالی که مدیرعامل وظیفه اجرای این سیاستها را دارد. بهطور معمول، رئیس هیاتمدیره نمیتواند همزمان مدیرعامل باشد مگر با رأی سهچهارم اعضای مجمع عمومی.
از مهمترین وظایف مدیرعامل میتوان به هدایت نیروی انسانی، نظارت بر عملکرد بخشها، مذاکره با شرکا، تنظیم بودجه، تهیه گزارشهای مالی، و اجرای استراتژیهای هیاتمدیره اشاره کرد.
مدیرعامل میتواند استخدام و اخراج کند، قرارداد امضا نماید، در برابر اشخاص ثالث نمایندگی کند، منابع مالی را مدیریت کرده و اقدامات اجرایی را تحت نظر خود انجام دهد.
خیر. مدیرعامل کارگر محسوب نمیشود و مشمول قانون کار نیست. حقوق، مزایا، عیدی، سنوات و … فقط در صورتی به وی تعلق میگیرد که در قرارداد مدیرعاملی تصریح شده باشد.
خیر. طبق قانون تأمین اجتماعی، بیمه بیکاری به مدیرعامل و اعضای هیاتمدیره تعلق نمیگیرد، مگر اینکه قرارداد کاری مجزایی غیر از مدیرعاملی با شرکت داشته باشند.
قرارداد مدیرعامل تابع قانون تجارت است و نه قانون کار. این قرارداد نوعی رابطه وکالت بین شرکت و مدیرعامل محسوب میشود.
مواردی مانند: مبلغ حقوق، مدت قرارداد، تعهدات دو طرف، وظایف اجرایی، پاداشها، شرایط عزل، نحوه بیمه و خدمات رفاهی، و اختیارات مالی باید در قرارداد ذکر شود.
عزل مدیرعامل میتواند توسط هیاتمدیره انجام شود یا در برخی موارد از طریق حکم دادگاه، بسته به شرایط قرارداد و اساسنامه شرکت.
از نظر قانونی مانعی ندارد، اما بهتر است مدیرعامل همزمان در دو شرکت در سمت اجرایی نباشد، مگر اینکه اساسنامه شرکتها یا مجامع عمومی چنین اختیاری را تأیید کرده باشند.
مدیرعامل در برابر شرکت و اشخاص ثالث مسئول است، اما کارگر تنها در برابر کارفرما تعهد دارد. همچنین قرارداد مدیرعامل میتواند رایگان یا با اجرت باشد، در حالی که در قرارداد کار، دستمزد الزامی است.
بله. در قرارداد مدیرعاملی میتوان بندهای محرمانگی و ضمانت اجرا جهت حفظ اسرار تجاری شرکت را پیشبینی کرد.
خیر، مگر آنکه در قرارداد مدیرعاملی بهصراحت ذکر شود یا مدیرعامل قرارداد کاری جداگانهای با شرکت داشته باشد که مشمول قانون کار باشد.

